साँस्कृतिक पर्यटनमा भुटानको अनुभव

नवराज घिमिरे

साँस्कृतिक क्षेत्रको पहिचान र प्रवर्द्धनबाट पर्यटन व्यवसायलाई जोड दिन सकिन्छ भन्ने मान्यता पछिल्लो समयमा विकसित हुँदै गएको छ । हुन पनि पर्यटन र साँस्कृतिक पाटो एकअर्काका परिपुरक हुन् ।

नेपालमा पनि साँस्कृतिक पर्यटनबाट फाईदा लिन सकिने धेरै ठाउँहरु छन् । हिमाल, पहाड, पाखापखेरा र झरना जस्ता प्राकृतिक सम्पदा जस्तै साँस्कृतिक क्षेत्रको अवलोकन गर्न पनि पर्यटकहरु नेपाल भ्रमणमा आउँछन् । तर, नेपालले साँस्कृतिक पर्यटनबाट चाहेजति उपलब्धी हासिल गर्न सकेको छैन । जबकी दक्षिण एसियाको एउटा देश भुटानले साँस्कृतिक पर्यटनबाटै आर्थिक क्षेत्रमा फड्को मारेको छ । भुटानको तुलनामा नेपाल साँस्कृतिक क्षेत्रमा निकै धनी भएपनि आवश्यक नीति र कार्ययोजनाको अभावले पछि परेको हो । यो कुरा हामी पर्यटन व्यवसायीले हालै भुटान भ्रमणबाट थाहा पायौं । भुटानको साँस्कृतिक पर्यटनलाई नजिकबाट नियाल्न एकमहिना अघि हामी भुटान पुगेका थियौं ।

झण्डै ५० जना अटाउने डक एयरको जहाज चढेर काठमाडौं बिमानस्थलबाट उड्ने बित्तिकै भुटानको काल्पनिक तस्वीर मस्तिष्कमा आउन थाल्यो । जहाजले भुटानको विमानस्थल रहेको पारोको आकाश समात्यो । देब्रेतिर सगरमाथा सहित सुन्दर हिमश्रृँखलाको दृश्य । हिमालको दृश्य हेर्दाहेर्दै एक घण्टा १० मिनेटमै बिमान पारो विमानस्थलमा अवतरण भयो ।

पहिलोपटक शहर देेख्दा नै इष्र्या लाग्यो । सफा र फराकिला सडक । लेन अनुशासनको लागि बीचमा डिभाईडर राख्नुनपर्ने । सबै नियम कानुनमा बाँधिएका । प्रशंसनीय कुरा त्यहाँको खाना थियो । दुईहजार मिटरको उचाईमा उत्पादन भएका चामलको भात, दक्षिण भुटानमा उत्पादित आलु, स्याऊ, दाल, चिज, मासुका परिकार । थिम्पु र पारोका प्राचिन दरबारहरु अझै आकर्षणका केन्द्रबिन्दू । पारो र थिम्पुलाई चिरेर बगेका नदीहरुले शहरको सौन्दर्य नै बढाएका । वरिपरी निर्माणाधिन भवनले शहरीकरणको झल्को दिन्थ्यो । तर भुटनीहरु चिनीयाँ शैलीको विकास मन पराउँदैनन् । शहरमा नेपाली भाषी र भुटानी भाषीको उपस्थिति झण्डै बराबरी लाग्थ्यो । ठाउँठाउँमा ठूला स्पिकरबाट नेपाली पप गीतहरु घन्किरहेका ।

सानो देश भुटानले आफ्नो साँस्कृतिक पक्षलाई बढावा दिन त्यसै अनुसारको काम गरेको छ । प्राचीन दरबार र अरु साँस्कृतिक क्षेत्रको सम्वर्द्धनमा ध्यान दिएको छ । स्थानीय उत्पादनलाई बढावा दिएको छ । प्राचीन दरबारमा सरकारी कार्यालयहरु राखिएका छन् । विमानस्थलबाट झर्ने बित्तिकै परम्परागत पोशाक लगाएकाहरुले स्वागत गर्छन् । यसले पनि भुटानमा साँस्कृतिक पर्यटनको महत्व बढेको छ ।

-घिमिरे पर्यटन व्यवसायी हुन्)
Source : Online khabar