-आपा शेर्पा
श्याम भट्ट, काठमाडौं, वैशाख १३ - एक्काइस पटक सर्वोच्च शिखर चुम्दा आपा शेर्पालाई नेपाल भनेकै सगरमाथा, नाम्चे, लुक्ला र काठमाडौंको सेरोफेरो हो जस्तो लागेको थियो। संसारकै लामो पदयात्रा मार्ग 'द ग्रेट हिमालयन ट्रेल' अन्तर्गत हिमाली र पहाडी बाटो हुँदै १ हजार ५ सय ५५ किलोमिटर नापेपछि भने कीर्तिमानी आरोही आपाको सोच बदलिएको छ ।
'देश त हिमालमा रहेछ, पहाड र तराईमा रहेछ, जनता चेतनशील रहेछन्, विकासको बाटोमा अघि बढिरहेका रहेछन्,' मेचीदेखि महाकालीसम्म फैलिएको उक्त पदयात्रा पूरा गरेपछि मंगलबार नागरिकसँग कुरा गर्दै आपाले भने।
तीन महिनाअघि यात्रा थालेका आपा र सहयात्री दावाले बाटोभरि कुनै पनि बस्तीमा अन्जान हुनुपरेको, अँध्यारोमा रात काट्नुपरेको अनुभव गरेनन्। उनीहरूले देखे, देशले धिमै गतिमा भए पनि कोल्टे फेर्दै रहेछ। हिमाल, पहाड र तराईका हरेक क्षेत्रमा विकासका कुनै न कुनै राष्ट्रिय स्तरका योजना सञ्चालनमा रहेछन्। कहीँ पानीबाट बिजुली बत्ती निकालिँदैछ। कहीँ बाटो बन्दैछ। कहीँ कुलो खनिँदैछ। गाउँगाउँमा स्कुलहरू खुलेका छन्, जहाँ काँधमा झोला भिरेका साना नानीहरू स्कुले ड्रेसमा सजिएर ग्वारग्वार्ती दौडिरहेका भेटिन्छन्। कति स्कुल त कलेज र प्लस टुमा रूपान्तरण भइसके। एसएलसी दिएपछि अगाडि पढ्न काठमाडौं नै धाउनुपर्ने बाध्यता विस्तारै मेटिँदैछ।
'हामी सहरमा अँँध्यारोमा बस्न बाध्य छौं, सोच्छौं गाउँ झन् कति अन्धकार होला, तर स्थिति उल्टो रहेछ,' शेर्पाद्वय एकै स्वरमा भन्छन्, 'सहर अँध्यारा भए पनि गाउँ उज्याला छन्, प्रत्येक गाउँमा बिजुली छ, नभए सोलार र बायोऊर्जा छ। सञ्चार सुविधा नभएको गाउँ त देख्दै देखेनौं, कतिसम्म भने काठमाडौंमा बसेर अतिविकट भन्ठानेका गाउँबाट पनि हामीले फेसबुक र टि्वटरमा 'स्ट्याटस अपडेट' गर्यौं। एफएममा भएको प्रगतिले देशको हालचालबाट कहिल्यै अनभिज्ञ रहेनौं।'
दोलखामा सम्पूर्ण नेपाली लगानीमा माथिल्लो तामाकोशी जलविद्युत परियोजना निर्माण भइरहेको देख्दा गर्वले छाती फुलेको उनीहरू बताउँछन्। 'आफ्नो भनेको आफ्नै हुन्छ, दोलखाबासीहरू त्यो परियोजनाबारे हामीलाई यस्तरी सुनाउँदै थिए, मानौं आफ्नै घर घुमाउँदैछन्,' दावाले भने।
'देशका अरू ठाउँमा पनि यस्तै आयोजना कहीँ आधा बनिसकेका छन्, कहीँ बन्ने तर्खरमा छन्,' आपाले भने, 'सबैले ती परियोजनालाई आफ्नै ठानेको मैले पाएँ।'
काठमाडौंले 'मोफसल' भनी अर्कै दर्जामा राखेर हेर्ने जिल्लाहरूमा सुशासन र पारदर्शिताको चेतना पनि काठमाडौंमा भन्दा एक इन्च कम नभएको उनीहरूले अनुभव गरे। त्यही चेतनाको फल हो, धेरै गाउँमा स्थानीय विकास कार्यक्रममा गाउँलेहरू दत्तचित्त भएर सरिक रहेको आपाले बताए। 'तमोरदेखि चमेलिया हुँदै महाकालीसम्म भइरहेको विकास देख्दा केही वर्षपछि नेपाल र नेपालीको अवस्था परिवर्तन हुने निश्चित छ,' आपाले भने।
'नेपाल साँच्चिकै निर्माण भइरहेको छ, हामी कसैले चिन्ता नलिए हुन्छ, हाम्रो भविष्य सुनौलो छ,' शेर्पाद्वय भन्छन्।
आपाले यात्रा अवधिभर नेपालको राष्ट्रिय झन्डा बोकेर हिँडेका थिए। बाटोमा साना नानीहरू उनले बोकेको झन्डा देखेर रमाउँथे। 'नेपालको झन्डा, नेपालको झन्डा' भनेर कराउँदै धेरै परसम्म पछ्याउँदै आउँथे।
'केटाकेटीको झन्डाप्रेम देखेर म धेरै खुसी भएँ,' उनले भने, 'यो यात्रामा मैले देश बु‰ने, देश चिन्ने मौका पाएँ, मलाई आफ्नो देशप्रति अझ बढी माया र गर्व लागेको छ।' देशकै लागि पटकपटक सगरमाथा चढेको बताउने आपा यो यात्रा पनि देशकै लागि समर्पित रहेको बताउँछन्।
मंगलबार त्यही झन्डा आपाले राष्ट्रपति रामवरण यादवलाई बुझाएर यात्रा सकिएको घोषणा गरेका छन्। यही झन्डा राष्ट्रपतिको हातबाट बुझेर आपाले यात्रा सुरु गरेका थिए।
आपाको समूहले बुधबार यात्रा क्रममा संगालेका सडक, सञ्चार र ऊर्जासँग सम्बन्धित आसलाग्दा अनुभव सञ्चारकर्मीहरूसँग साट्दै छन्। विद्युत विकास विभागका अनुसार आगामी पाँच वर्षभित्र ८ सय मेगावाट विद्युत उत्पादन हुनेगरी विभिन्न आयोजना निर्माणाधीन छन्। नेपालले सन् २०१५ सम्म सबैलाई साक्षर बनाउने सहश्राब्दी विकास लक्ष्य पछ्याउन खोज्दैछ। यही क्रममा शिक्षा क्षेत्र चालु वर्ष ४६ अर्ब रुपैयाँ विनियोजन गरिएको छ।
सडक विभागको योजना महाशाखा प्रमुख प्रभात झाका अनुसार चालु वर्ष देशका ६ सय १० किलोमिटर सडकको नयाँ ट्र्याक खोल्ने, ३ सय ९६ किमी कालोपत्रे गर्ने र ३ सय ३५ किमी ग्राभेल गर्ने काम भइरहेका छन्।
'यो यात्राभरि थुप्रै मान्छे भेट्यौं, थुप्रै कुराहरू सुन्यौं, सबैले सम्भावनाको आस देखाएका छन्, सबैमा विश्वास भरिएको छ, म त्यही सम्भावना र विश्वासको सन्देश बाँड्न चाहन्छौं,' आपाले भने, 'यति सुन्दर देश हुँदाहुँदै काठमाडौंमा नेताहरू किन झगडा गरेर बसेका होलान् है?'
तीन महिनाअघि यात्रा थालेका आपा र सहयात्री दावाले बाटोभरि कुनै पनि बस्तीमा अन्जान हुनुपरेको, अँध्यारोमा रात काट्नुपरेको अनुभव गरेनन्। उनीहरूले देखे, देशले धिमै गतिमा भए पनि कोल्टे फेर्दै रहेछ। हिमाल, पहाड र तराईका हरेक क्षेत्रमा विकासका कुनै न कुनै राष्ट्रिय स्तरका योजना सञ्चालनमा रहेछन्। कहीँ पानीबाट बिजुली बत्ती निकालिँदैछ। कहीँ बाटो बन्दैछ। कहीँ कुलो खनिँदैछ। गाउँगाउँमा स्कुलहरू खुलेका छन्, जहाँ काँधमा झोला भिरेका साना नानीहरू स्कुले ड्रेसमा सजिएर ग्वारग्वार्ती दौडिरहेका भेटिन्छन्। कति स्कुल त कलेज र प्लस टुमा रूपान्तरण भइसके। एसएलसी दिएपछि अगाडि पढ्न काठमाडौं नै धाउनुपर्ने बाध्यता विस्तारै मेटिँदैछ।
'हामी सहरमा अँँध्यारोमा बस्न बाध्य छौं, सोच्छौं गाउँ झन् कति अन्धकार होला, तर स्थिति उल्टो रहेछ,' शेर्पाद्वय एकै स्वरमा भन्छन्, 'सहर अँध्यारा भए पनि गाउँ उज्याला छन्, प्रत्येक गाउँमा बिजुली छ, नभए सोलार र बायोऊर्जा छ। सञ्चार सुविधा नभएको गाउँ त देख्दै देखेनौं, कतिसम्म भने काठमाडौंमा बसेर अतिविकट भन्ठानेका गाउँबाट पनि हामीले फेसबुक र टि्वटरमा 'स्ट्याटस अपडेट' गर्यौं। एफएममा भएको प्रगतिले देशको हालचालबाट कहिल्यै अनभिज्ञ रहेनौं।'
दोलखामा सम्पूर्ण नेपाली लगानीमा माथिल्लो तामाकोशी जलविद्युत परियोजना निर्माण भइरहेको देख्दा गर्वले छाती फुलेको उनीहरू बताउँछन्। 'आफ्नो भनेको आफ्नै हुन्छ, दोलखाबासीहरू त्यो परियोजनाबारे हामीलाई यस्तरी सुनाउँदै थिए, मानौं आफ्नै घर घुमाउँदैछन्,' दावाले भने।
'देशका अरू ठाउँमा पनि यस्तै आयोजना कहीँ आधा बनिसकेका छन्, कहीँ बन्ने तर्खरमा छन्,' आपाले भने, 'सबैले ती परियोजनालाई आफ्नै ठानेको मैले पाएँ।'
काठमाडौंले 'मोफसल' भनी अर्कै दर्जामा राखेर हेर्ने जिल्लाहरूमा सुशासन र पारदर्शिताको चेतना पनि काठमाडौंमा भन्दा एक इन्च कम नभएको उनीहरूले अनुभव गरे। त्यही चेतनाको फल हो, धेरै गाउँमा स्थानीय विकास कार्यक्रममा गाउँलेहरू दत्तचित्त भएर सरिक रहेको आपाले बताए। 'तमोरदेखि चमेलिया हुँदै महाकालीसम्म भइरहेको विकास देख्दा केही वर्षपछि नेपाल र नेपालीको अवस्था परिवर्तन हुने निश्चित छ,' आपाले भने।
'नेपाल साँच्चिकै निर्माण भइरहेको छ, हामी कसैले चिन्ता नलिए हुन्छ, हाम्रो भविष्य सुनौलो छ,' शेर्पाद्वय भन्छन्।
आपाले यात्रा अवधिभर नेपालको राष्ट्रिय झन्डा बोकेर हिँडेका थिए। बाटोमा साना नानीहरू उनले बोकेको झन्डा देखेर रमाउँथे। 'नेपालको झन्डा, नेपालको झन्डा' भनेर कराउँदै धेरै परसम्म पछ्याउँदै आउँथे।
'केटाकेटीको झन्डाप्रेम देखेर म धेरै खुसी भएँ,' उनले भने, 'यो यात्रामा मैले देश बु‰ने, देश चिन्ने मौका पाएँ, मलाई आफ्नो देशप्रति अझ बढी माया र गर्व लागेको छ।' देशकै लागि पटकपटक सगरमाथा चढेको बताउने आपा यो यात्रा पनि देशकै लागि समर्पित रहेको बताउँछन्।
मंगलबार त्यही झन्डा आपाले राष्ट्रपति रामवरण यादवलाई बुझाएर यात्रा सकिएको घोषणा गरेका छन्। यही झन्डा राष्ट्रपतिको हातबाट बुझेर आपाले यात्रा सुरु गरेका थिए।
आपाको समूहले बुधबार यात्रा क्रममा संगालेका सडक, सञ्चार र ऊर्जासँग सम्बन्धित आसलाग्दा अनुभव सञ्चारकर्मीहरूसँग साट्दै छन्। विद्युत विकास विभागका अनुसार आगामी पाँच वर्षभित्र ८ सय मेगावाट विद्युत उत्पादन हुनेगरी विभिन्न आयोजना निर्माणाधीन छन्। नेपालले सन् २०१५ सम्म सबैलाई साक्षर बनाउने सहश्राब्दी विकास लक्ष्य पछ्याउन खोज्दैछ। यही क्रममा शिक्षा क्षेत्र चालु वर्ष ४६ अर्ब रुपैयाँ विनियोजन गरिएको छ।
सडक विभागको योजना महाशाखा प्रमुख प्रभात झाका अनुसार चालु वर्ष देशका ६ सय १० किलोमिटर सडकको नयाँ ट्र्याक खोल्ने, ३ सय ९६ किमी कालोपत्रे गर्ने र ३ सय ३५ किमी ग्राभेल गर्ने काम भइरहेका छन्।
 |
| Aakpa Sherpa |
'यो यात्राभरि थुप्रै मान्छे भेट्यौं, थुप्रै कुराहरू सुन्यौं, सबैले सम्भावनाको आस देखाएका छन्, सबैमा विश्वास भरिएको छ, म त्यही सम्भावना र विश्वासको सन्देश बाँड्न चाहन्छौं,' आपाले भने, 'यति सुन्दर देश हुँदाहुँदै काठमाडौंमा नेताहरू किन झगडा गरेर बसेका होलान् है?'
WEDNESDAY, 25 APRIL 2012 नागरिक
0 comments:
Post a Comment