सुशील भट्टराई, काठमाडौं, वैशाख १९ -नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरणले त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा जहाजहरूको 'ग्राउन्ड ह्यान्डलिङ' गर्न अर्को नयाँ कम्पनी ल्याउने भएको छ। हाल राष्ट्रिय ध्वजावाहक नेपाल वायुसेवा निगमले ग्राउन्ड ह्यान्डलिङको काम गर्दै आएको छ।
निगमको काम गुणस्तरीय नभएको, यात्रुका सामान (ब्यागेज) चोरी भएको जस्ता आरोपमा प्राधिकरणले ग्राउन्ड ह्यान्डलिङ गर्न निगमको प्रतिस्पर्धी कम्पनी ल्याउन लागेको हो।
निगमको काम गुणस्तरीय नभएको, यात्रुका सामान (ब्यागेज) चोरी भएको जस्ता आरोपमा प्राधिकरणले ग्राउन्ड ह्यान्डलिङ गर्न निगमको प्रतिस्पर्धी कम्पनी ल्याउन लागेको हो।
'निगमको काम खोस्न लागेको होइन,' प्राधिकरणका नायब महानिर्देशक तथा विमानस्थलका महाप्रबन्धक रतीशचन्द्रलाल सुमनले सोमबार नागरिकसँग भने, 'निगमले पनि पाउँछ र प्रतिस्पर्धा कम्पनी थप्न लागेका हौं।'
नयाँ कम्पनी थपिएपछि ग्राउन्ड ह्यान्डलिङ शुल्क सस्तो हुने र गुणस्तरीय सेवा पाइने प्राधिकरणले दाबी गरेको छ। नयाँ कम्पनी थप्न अन्तर्राष्ट्रिय बोलपत्र आह्वान गरिने छ। प्राधिकरण त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रियसहित देशभरका विमानस्थल सञ्चालन गर्ने प्रमुख निकाय हो।
'ग्राउन्ड ह्यान्डलिङमा निगमको एकाधिकार भएकाले अन्य देशका विमानस्थलका दाँजोमा यहाँ शुल्क महँगो छ, यही कारण अन्तर्राष्ट्रिय वायुसेवा कम्पनी आउन हिच्किचाइरहेका छन्,' सुमनले भने, 'त्यही भएर सस्तो र गुणस्तरीय सेवा दिन नयाँ कम्पनी थप्ने तयारी भएको हो।'
प्राधिकरण सञ्चालक समितिले सैद्धान्तिक सहमति दिनासाथ नयाँ कम्पनी थप्ने प्रक्रिया अगाडि बढ्ने उनले जानकारी दिए। नौ दिनअघि बसेको सञ्चालक समितिको बैठकमा यसबारे छलफल भए पनि निष्कर्ष निक्लिएको थिएन।
समितिले यसबारे निर्णय गरेपछि टेन्डर डकुमेन्ट तयार हुने र ४५ दिनको सार्वजनिक सूचना जारी गर्ने उनले बताए। यसका लागि करिब एक वर्ष लाग्ने प्राधिकरणको अनुमान छ। ग्राउन्ड ह्यान्डलिङ गर्ने कम्पनीले ५० करोड रुपैयाँभन्दा बढी लगानी गर्नुपर्ने प्राधिकरणले जनाएको छ।
'निगमको ग्राउन्ड ह्यान्डलिङको गुणस्तर राम्रो छैन, यात्रुका सामान चोरी हुन्छ तर दोषजति विमानस्थलमाथि आउँछ,' सुमनले भने, 'नयाँ कम्पनी ल्याउन सके यस्ता गतिविधि रोकिन्छन्।'
प्राधिकरणले सन् २००८ मा पाँच वर्षे सम्झौता गरी ग्राउन्ड ह्यान्डलिङको जिम्मा निगमलाई दिएको थियो। सम्झौताअनुसार यो कामबाट वार्षिक हुने आम्दानीको १० प्रतिशत हिस्सा निगमले प्राधिकरणलाई दिनुपर्छ। 'तर, हामीले दुई वर्षदेखि मात्र पैसा पाउन थालेका छौं,' उनले भने। त्यसअघि निगमले नै सबै आम्दानी लिन्थ्यो।
नयाँ कम्पनी थपिएपछि ग्राउन्ड ह्यान्डलिङ शुल्क सस्तो हुने र गुणस्तरीय सेवा पाइने प्राधिकरणले दाबी गरेको छ। नयाँ कम्पनी थप्न अन्तर्राष्ट्रिय बोलपत्र आह्वान गरिने छ। प्राधिकरण त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रियसहित देशभरका विमानस्थल सञ्चालन गर्ने प्रमुख निकाय हो।
'ग्राउन्ड ह्यान्डलिङमा निगमको एकाधिकार भएकाले अन्य देशका विमानस्थलका दाँजोमा यहाँ शुल्क महँगो छ, यही कारण अन्तर्राष्ट्रिय वायुसेवा कम्पनी आउन हिच्किचाइरहेका छन्,' सुमनले भने, 'त्यही भएर सस्तो र गुणस्तरीय सेवा दिन नयाँ कम्पनी थप्ने तयारी भएको हो।'
प्राधिकरण सञ्चालक समितिले सैद्धान्तिक सहमति दिनासाथ नयाँ कम्पनी थप्ने प्रक्रिया अगाडि बढ्ने उनले जानकारी दिए। नौ दिनअघि बसेको सञ्चालक समितिको बैठकमा यसबारे छलफल भए पनि निष्कर्ष निक्लिएको थिएन।
समितिले यसबारे निर्णय गरेपछि टेन्डर डकुमेन्ट तयार हुने र ४५ दिनको सार्वजनिक सूचना जारी गर्ने उनले बताए। यसका लागि करिब एक वर्ष लाग्ने प्राधिकरणको अनुमान छ। ग्राउन्ड ह्यान्डलिङ गर्ने कम्पनीले ५० करोड रुपैयाँभन्दा बढी लगानी गर्नुपर्ने प्राधिकरणले जनाएको छ।
'निगमको ग्राउन्ड ह्यान्डलिङको गुणस्तर राम्रो छैन, यात्रुका सामान चोरी हुन्छ तर दोषजति विमानस्थलमाथि आउँछ,' सुमनले भने, 'नयाँ कम्पनी ल्याउन सके यस्ता गतिविधि रोकिन्छन्।'
प्राधिकरणले सन् २००८ मा पाँच वर्षे सम्झौता गरी ग्राउन्ड ह्यान्डलिङको जिम्मा निगमलाई दिएको थियो। सम्झौताअनुसार यो कामबाट वार्षिक हुने आम्दानीको १० प्रतिशत हिस्सा निगमले प्राधिकरणलाई दिनुपर्छ। 'तर, हामीले दुई वर्षदेखि मात्र पैसा पाउन थालेका छौं,' उनले भने। त्यसअघि निगमले नै सबै आम्दानी लिन्थ्यो।
त्रिभवुन विमानस्थलमा थाई एयरवेज र एयर इन्डियाले आफैं ग्राउन्ड ह्यान्डलिङ गर्छन्। त्यसबाहेक यहाँ आउने २६ अन्तर्राष्ट्रिय वायुसेवाको ग्राउन्ड ह्यान्डलिङ निगमले गर्दै आएको छ। निगमले यो कामबाट वार्षिक डेढ अर्ब रुपैयाँ आम्दानी गर्दै आएको छ।
हवाई नीति तथा प्राधिकरण ऐनमा ग्राउन्ड ह्यान्डलिङका लागि कम्तीमा दुई कम्पनी हुनुपर्ने र राष्ट्रिय ध्वजावाहक हुनैपर्छ भन्ने उल्लेख नरहेको सुमनले बताए। उनका अनुसार कतारको दोहामा त्यहाँको राष्ट्रिय ध्वजावाहक कतार एयरवेज, थाइल्यान्डमा थाई एयरवेज र भारतमा एयर इन्डियाले ग्राउन्ड ह्यान्डलिङ नगर्ने उनले जानकारी दिए। नयाँ कम्पनी आए थाई र एयर इन्डियाले पनि यहाँको ग्राउन्ड ह्यान्डलिङ छाड्नुपर्ने उनको भनाइ छ।
यता निगमले भने प्राधिकरणको तयारीप्रति आपत्ति जनाएको छ। एउटा सामान्य घटनालाई 'इस्यु' बनाएर प्राधिकरणले यस्तो तयारी गरेको आरोप निगम अधिकारीहरूले लगाएका छन्। ६ दिनअघि गल्फ एयरको एक यात्रुको ब्यागेज कतार एयरवेजबाट गएको विषयमा कतारले 'निगम ग्राउन्ड ह्यान्डलिङका लागि अयोग्य रहेको' भन्दै प्राधिकरण, निगम र विमानस्थलका उच्च अधिकारीलाई इमेल गरेपछि यो विवाद सुरु भएको थियो।
'कर्मचारी झुक्किएर यस्तो घटना भएको हो,' निगमका नायब महाप्रबन्धक तथा प्रवक्ता राजुबहादुर केसीले भने, 'यो सामान्य विषय हो।'
प्राधिकरणसँग सम्झौता गरेदेखि नै ग्राउन्ड ह्यान्डलिङ आम्दानीको १० प्रतिशत हिस्सा वर्षैपिच्छे बुझाइरहेको उनले बताए। शुल्क महँगो नभएको दाबी उनले गरे। ग्राउन्ड ह्यान्डलिङका सामान आयात गर्दा भन्सार तिर्नुपर्ने, इन्धन र सामान महँगो हुँदाहुँदै पनि शुल्क सस्तो लिइएको उनको भनाइ छ।
'विमानस्थलमा २८ अन्तर्राष्ट्रिय कम्पनीका जहाज आउँछन्, कुनैले दिनमै चार उडान गर्छन् अनि सबैको उडान तालिका पनि केही समय फरक छ,' केसीले भने, 'विमानस्थल चौबीसै घन्टा चलाएर उडान-अवतरण समानुपातिक ढंगमा बाँडे समस्या समाधान हुन्छ, होइन भने निगमको ग्राउन्ड ह्यान्डलिङ गुणस्तरीय छैन भन्ने 'गीत' मात्र गाएर हिँड्नुको अर्थ छैन।'
उनका अनुसार विमानस्थलमा अध्यागमन, सुरक्षा जाँच र यात्रु बस्ने क्षेत्रमा भिड बढी हुने, ब्यागेज बस्ने कन्भेयर बेल्ट बिग्रेका, शौचालयमा पानी नहुने, एक्सरे मेसिन र चेक इन काउन्टर अपर्याप्त लगायत समस्या छन्। 'यस्तै कारण निगमले चाहेर पनि ग्राउन्ड ह्यान्डलिङमा सन्तोषजनक सेवा दिन नसकेको हो,' उनले भने, ' हाम्रै सामान राख्न ठाउँ अभाव छ, अर्को कम्पनी ल्याए उसको सामान कहाँ राख्ने?'
हवाई नीति तथा प्राधिकरण ऐनमा ग्राउन्ड ह्यान्डलिङका लागि कम्तीमा दुई कम्पनी हुनुपर्ने र राष्ट्रिय ध्वजावाहक हुनैपर्छ भन्ने उल्लेख नरहेको सुमनले बताए। उनका अनुसार कतारको दोहामा त्यहाँको राष्ट्रिय ध्वजावाहक कतार एयरवेज, थाइल्यान्डमा थाई एयरवेज र भारतमा एयर इन्डियाले ग्राउन्ड ह्यान्डलिङ नगर्ने उनले जानकारी दिए। नयाँ कम्पनी आए थाई र एयर इन्डियाले पनि यहाँको ग्राउन्ड ह्यान्डलिङ छाड्नुपर्ने उनको भनाइ छ।
यता निगमले भने प्राधिकरणको तयारीप्रति आपत्ति जनाएको छ। एउटा सामान्य घटनालाई 'इस्यु' बनाएर प्राधिकरणले यस्तो तयारी गरेको आरोप निगम अधिकारीहरूले लगाएका छन्। ६ दिनअघि गल्फ एयरको एक यात्रुको ब्यागेज कतार एयरवेजबाट गएको विषयमा कतारले 'निगम ग्राउन्ड ह्यान्डलिङका लागि अयोग्य रहेको' भन्दै प्राधिकरण, निगम र विमानस्थलका उच्च अधिकारीलाई इमेल गरेपछि यो विवाद सुरु भएको थियो।
'कर्मचारी झुक्किएर यस्तो घटना भएको हो,' निगमका नायब महाप्रबन्धक तथा प्रवक्ता राजुबहादुर केसीले भने, 'यो सामान्य विषय हो।'
प्राधिकरणसँग सम्झौता गरेदेखि नै ग्राउन्ड ह्यान्डलिङ आम्दानीको १० प्रतिशत हिस्सा वर्षैपिच्छे बुझाइरहेको उनले बताए। शुल्क महँगो नभएको दाबी उनले गरे। ग्राउन्ड ह्यान्डलिङका सामान आयात गर्दा भन्सार तिर्नुपर्ने, इन्धन र सामान महँगो हुँदाहुँदै पनि शुल्क सस्तो लिइएको उनको भनाइ छ।
'विमानस्थलमा २८ अन्तर्राष्ट्रिय कम्पनीका जहाज आउँछन्, कुनैले दिनमै चार उडान गर्छन् अनि सबैको उडान तालिका पनि केही समय फरक छ,' केसीले भने, 'विमानस्थल चौबीसै घन्टा चलाएर उडान-अवतरण समानुपातिक ढंगमा बाँडे समस्या समाधान हुन्छ, होइन भने निगमको ग्राउन्ड ह्यान्डलिङ गुणस्तरीय छैन भन्ने 'गीत' मात्र गाएर हिँड्नुको अर्थ छैन।'
उनका अनुसार विमानस्थलमा अध्यागमन, सुरक्षा जाँच र यात्रु बस्ने क्षेत्रमा भिड बढी हुने, ब्यागेज बस्ने कन्भेयर बेल्ट बिग्रेका, शौचालयमा पानी नहुने, एक्सरे मेसिन र चेक इन काउन्टर अपर्याप्त लगायत समस्या छन्। 'यस्तै कारण निगमले चाहेर पनि ग्राउन्ड ह्यान्डलिङमा सन्तोषजनक सेवा दिन नसकेको हो,' उनले भने, ' हाम्रै सामान राख्न ठाउँ अभाव छ, अर्को कम्पनी ल्याए उसको सामान कहाँ राख्ने?'
प्राधिकरण-निगम कर्मचारी आन्दोलित
यसैबीच प्राधिकरण कर्मचारीको आधिकारिक ट्रेड युनियन नेपाल राष्ट्रिय कर्मचारी संगठनले प्राधिकरण ऐनअनुसार आवश्यक पूर्वाधार तयार गरी आफ्नै संस्थालाई ग्राउन्ड ह्यान्डलिङ सञ्चालन गर्न अपिल गरेको छ। यसो नगरे संगठनले विरोधका कार्यक्रम घोषणा गर्ने जनाएको छ।
यता निगम कर्मचारीसम्बद्ध संघ, युनियन र संगठनले पनि निगमको अस्तित्व जोगाइरहेको ग्राउन्ड ह्यान्डलिङमा अर्को कम्पनी ल्याइए डटेर सामना गर्ने जनाएका छन्।
यसैबीच प्राधिकरण कर्मचारीको आधिकारिक ट्रेड युनियन नेपाल राष्ट्रिय कर्मचारी संगठनले प्राधिकरण ऐनअनुसार आवश्यक पूर्वाधार तयार गरी आफ्नै संस्थालाई ग्राउन्ड ह्यान्डलिङ सञ्चालन गर्न अपिल गरेको छ। यसो नगरे संगठनले विरोधका कार्यक्रम घोषणा गर्ने जनाएको छ।
यता निगम कर्मचारीसम्बद्ध संघ, युनियन र संगठनले पनि निगमको अस्तित्व जोगाइरहेको ग्राउन्ड ह्यान्डलिङमा अर्को कम्पनी ल्याइए डटेर सामना गर्ने जनाएका छन्।
Source: Nagariknews
0 comments:
Post a Comment